Een schroef die vastgeroest is, een afgebroken kop heeft of waarvan de gleuf volledig is uitgesleten, laat zich niet meer op de normale manier verwijderen. Uitboren is dan de meest betrouwbare oplossing. Het principe is simpel: je boort de schroef weg zonder het omliggende materiaal te beschadigen, zodat je daarna gewoon verder kunt werken.
Wanneer is uitboren de juiste keuze?
Niet elke vastzittende schroef hoeft meteen geboord te worden. Probeer eerst een schroefdemonteur of een linksaf draaiende uitdraaier. Lukt dat niet, of is de schroefkop al zo beschadigd dat er niets meer aan te grijpen valt, dan is uitboren de volgende stap. Ook afgebroken schroeven waarvan het restant diep in het materiaal zit, zijn bij uitstek geschikt om uit te boren. Het heeft geen zin om te blijven proberen met verschillende schroevendraaiers: je maakt de situatie alleen maar erger doordat de gleuf verder uitloopt.
Uitboren is ook de aangewezen methode als de schroef in een kwetsbaar materiaal zit, zoals zachthout of kunststof, en je het omliggende oppervlak wilt sparen. Een boor die je nauwkeurig instelt op de kerndiameter van de schroef verwijdert alleen het metaal en laat de draad in het moedermateriaal intact, althans als de schroef niet te diep is uitgehard.
Gereedschap dat je nodig hebt
De keuze van het juiste gereedschap bepaalt voor een groot deel of het uitboren soepel verloopt. Voor de meeste situaties heb je een klopboormachine of een accuboor nodig, maar zet die bij voorkeur in de reguliere boorstand zonder klop. Klopfunctie beschadigt de boorpunt onnodig snel bij het boren in metaal.
Wat betreft boren: voor standaard staalschroeven voldoet een HSS-boor. Zit de schroef in roestvrij staal of gehard materiaal, dan kies je een kobaltboor (HSS-Co). Die is hittebestendiger en slijt minder snel. Gebruik je een verkeerde boor, dan gaat die in korte tijd tollen op de schroef zonder materiaal weg te nemen. Verder heb je nodig:
- Een centreerpon of metaalpon om een startpunt te slaan
- Snijolie of een druppel machineolie voor koeling
- Een reeks boren van oplopende diameter, beginnend bij 2 tot 3 mm
- Een draadtap als je de schroefdraad in het moedermateriaal wilt herstellen
Schroef uitboren in stappen
Een goede voorbereiding voorkomt dat de boor wegloopt en dat je onnodig materiaal wegslijpt. Doorloop de stappen in de juiste volgorde voor het beste resultaat.
- Sla een centreerslag precies in het midden van de schroefkop. Dit geeft de boorpunt een startpunt en voorkomt weglopen.
- Boor een voorgat van 2 tot 3 mm diep. Houd de machine recht en werk op gemiddelde snelheid. Gebruik al vanaf deze stap snijolie.
- Vergroot het gat stapsgewijs met boren van oplopende diameter. Stap niet te snel naar een grote maat: per keer twee tot vier tiende millimeter opschalen is voldoende.
- Stop net op tijd wanneer je de kern van de schroef hebt weggeboord. De resterende draad in het moedermateriaal hoeft niet mee: die kun je er meestal met een priem of een schroevendraaier losdraaien.
- Reinig het gat met perslucht of een borstel en controleer of de draad nog bruikbaar is.
De juiste boordiameter kiezen
Dit is het technisch meest kritische onderdeel van het uitboren. De diameter van je boor moet gelijk zijn aan de kerndiameter van de schroef, dus de diameter van het metalen gedeelte zonder schroefdraad. Kies je een te grote boor, dan boor je de draad in het moedermateriaal weg en heb je een groter herstelwerk. Kies je te klein, dan breek je de schroef niet los en moet je alsnog terugstappen.
Als vuistregel geldt: een M6-schroef heeft een kerndiameter van circa 4,9 mm, een M8 van circa 6,6 mm en een M10 van circa 8,2 mm. Voor houtschroeven van gangbare maten, zoals 4,0 bij 40 mm, is een boor van 3,5 mm in de meeste gevallen voldoende. Bij Interieurrevue raden we aan om de kerndiameter altijd op te zoeken via een schroeftabel voordat je begint, zodat je niet op gevoel werkt.
Veelgemaakte fouten bij het uitboren
De grootste fout die mensen maken is te hoge boorsnelheid gebruiken bij metaal. Hoe harder het materiaal, hoe lager het toerental moet zijn. Bij kobaltboren in roestvrij staal werk je op 300 tot 600 omwentelingen per minuut, niet hoger. Te snel boren genereert zoveel warmte dat de boorpunt na enkele seconden zijn snijvermogen verliest.
Een tweede veelvoorkomende fout is te weinig druk uitoefenen. De boor moet snijden, niet schuren. Als je weinig druk geeft op een hoog toerental, slijpt de boor zichzelf glad. Geef dus een constante, gelijkmatige druk en houd het toerental laag. Voeg regelmatig een druppel olie toe om de warmte af te voeren en de boorpunt te smeren. Interieurrevue ziet in de praktijk dat juist dit detail het verschil maakt tussen een geslaagde klus en een beschadigde boor.
Na het uitboren: draad herstellen of plug plaatsen
Zodra de schroef is verwijderd, heb je twee opties. Als de draad in het moedermateriaal intact is gebleven, kun je direct een nieuwe schroef van dezelfde maat plaatsen. Controleer vooraf of de draad nog strak aanvoelt door er even een schroef handmatig in te draaien. Voelt die los of schots, dan is de draad beschadigd en moet je verder.
Bij een beschadigde draad gebruik je een draadtap om de draad te herstellen, of je werkt met een draadinsert, zoals een Helicoil, die een nieuwe draad in het vergrootte gat aanbrengt. Voor houten constructies is een houten plug met houtlijm een solide alternatief: laat de lijm volledig uitharden, boor dan opnieuw en breng een nieuwe schroef aan. Bij Interieurrevue geven we de voorkeur aan draadinserts boven oversized schroeven, omdat die een duurzamere verbinding geven.


