Vloerverwarming ontluchten: stappenplan per type verdeler

Vloerverwarming ontlucht je op de verdeler, niet in de vloer zelf. Zet de verwarming en de verdelerpomp uit, wacht 15 tot 30 minuten en open de ontluchter bovenop de verdeler tot er water zonder luchtbellen komt. Breng daarna de waterdruk terug naar 1,5 tot 2 bar.

Vloerverwarming ontluchten in 7 stappen

Ontluchten kost hooguit een halfuur, en het grootste deel daarvan is wachten. Leg vooraf klaar:

  • een ontluchtingssleutel of een platte schroevendraaier, afhankelijk van de ontluchter
  • een bakje of doek om water op te vangen
  • een vulslang om de druk achteraf aan te vullen

Werk daarna deze stappen af:

  1. Zet de thermostaat laag en de verwarming uit. Schakel de cv-ketel of warmtepomp uit, zodat er geen warm water meer rondgepompt wordt.
  2. Haal de stekker van de verdelerpomp uit het stopcontact. Heeft je verdeler geen eigen pomp, dan is stap 1 genoeg.
  3. Wacht 15 tot 30 minuten. Het water komt tot stilstand en de lucht stijgt naar het hoogste punt van de verdeler.
  4. Lees de waterdruk af. Bij een koude installatie hoort die tussen 1,5 en 2 bar te staan. Staat hij onder 1 bar, vul dan eerst wat bij. Zonder druk komt er bij het ontluchten niets uit.
  5. Open de ontluchter. Houd het bakje eronder en draai een handontluchter een kwartslag tot een halve slag open. Je hoort lucht sissen. Draai hem dicht zodra er een volle straal water zonder bellen komt. Zitten er ontluchters op zowel de bovenste als de onderste balk, ontlucht dan allebei.
  6. Vul de druk aan tot 1,5 à 2 bar. Met de lucht verdwijnt ook volume uit het systeem, dus de druk zakt bijna altijd een beetje.
  7. Zet de pomp en de verwarming weer aan. Een vloer heeft 1 tot 2 uur nodig voordat hij warm aanvoelt. Controleer de volgende dag de druk nog een keer.

Op veel verdelers zit een automatische ontluchter: een klein messing cilindertje met een dopje erop. Die laat lucht vanzelf ontsnappen, mits het dopje een slag losstaat. Zit het dopje vast, dan werkt de ontluchter niet automatisch en moet je hem bij stap 5 zelf even losdraaien.

Zo herken je lucht in je vloerverwarming

Lucht in de vloerverwarming merk je meestal aan geluid of aan een groep die achterblijft. Dit zijn de bekendste signalen:

  • een borrelend of ruisend geluid bij de verdeler of in de vloer
  • één of meer groepen blijven koud terwijl de rest wel warm wordt
  • een luchtbel in het kijkglas van een flowmeter, of een vlotter die op 0 blijft staan terwijl de pomp draait
  • een pomp die ratelt of harder klinkt dan normaal

Een koude vloer betekent niet altijd lucht. Controleer eerst deze gevallen, die bij ontluchten niet verbeteren:

Wat je merktWaarschijnlijke oorzaakWat je doet
Hele vloer blijft koud, geen geluidDe pomp draait niet of de verwarming vraagt geen warmteStekker en stopcontact van de pomp controleren, thermostaat en knop op de verdeler hoger zetten
Druk staat onder 1 barTe weinig water in het systeemBijvullen tot 1,5 à 2 bar. Zakt de druk steeds terug, laat dan een installateur kijken naar lekkage of het expansievat
Eén groep koud, flowmeter staat op 0, geen lucht zichtbaarGroepsafsluiter of retourventiel staat dichtHet ventiel opendraaien, met de hand, een tang of een platte schroevendraaier
Eén groep lauw terwijl de flowmeter wel looptDe groep krijgt te weinig water vergeleken met de andere groepenDe groepen waterzijdig inregelen
De vloer wordt pas na een tijd warmNormaal, want vloerverwarming reageert traag1 tot 2 uur wachten voordat je conclusies trekt

Staat je klacht niet in de tabel en hoor je geborrel of zie je bellen in een flowmeter, dan is ontluchten de logische eerste stap.

Waar zit de ontluchter? Verschillen per systeem

Waar je ontlucht en hoe je de druk aanvult, hangt af van wat er achter de verdeler zit. Zoek je systeem op in de tabel:

SysteemWaar je ontluchtDruk aanvullenWaar je op moet letten
Cv-ketel met verdelerpompOntluchters op de aanvoer- en de retourbalk van de verdelerVia de vulkraan bij de ketel, tot 1,5 à 2 barHaal de stekker van de verdelerpomp eruit, ketel uitzetten is niet genoeg
Cv-ketel zonder verdelerpompOntluchter op de verdeler. Zit die er niet, dan ontsnapt de lucht via de ontluchter van de ketelVia de vulkraan bij de ketel, tot 1,5 à 2 barDe ketelpomp stuurt het water rond, dus de ketel uitzetten is genoeg
WarmtepompOntluchters op de verdeler, plus de ontluchter in de binnenunitVia de vulkraan bij de binnenunitLees de druk af op de manometer van de binnenunit. De juiste waarde verschilt per merk en staat in de handleiding
StadsverwarmingOntluchters op de verdeler, nadat je de aanvoerkraan op de afleverset hebt dichtgedraaidVaak niet zelf, volg het boekje bij je afleversetDe afleverset is van de warmteleverancier. Draai na het ontluchten alleen de kraan weer open
Elektrische vloerverwarmingNiet van toepassingNiet van toepassingEr zit geen water in, dus er valt niets te ontluchten

Een manometer op de verdeler geeft vaak een hogere druk aan dan de meter op de ketel. Dat komt door het hoogteverschil: elke 10 meter scheelt ongeveer 1 bar. Hangt de ketel op zolder en de verdeler beneden, dan is 2,5 bar op de verdeler dus heel normaal. Gebruik voor het bijvullen altijd de meter bij de ketel of warmtepomp.

Zit er geen ontluchter op je verdeler en blijft een groep koud, dan krijg je de lucht er alleen uit door de groep door te spoelen. Een installateur kan ook achteraf een automatische ontluchter op de verdeler zetten.

Als ontluchten niet genoeg is: groep voor groep doorspoelen

Doorspoelen is nodig als een groep koud blijft terwijl er bij de verdeler geen lucht meer uitkomt. De lucht zit dan vast in de lus zelf. Dat gebeurt vooral in drie situaties:

  • de verdeler hangt lager dan de vloer, waardoor de lucht naar de lussen stijgt in plaats van naar de ontluchter
  • de installatie is nieuw of is helemaal leeg geweest
  • één groep heeft zoveel lucht dat er geen water meer door stroomt

Je hebt twee slangen nodig met koppelingen die op de vul- en aftapkranen van je verdeler passen, plus een emmer of een plek waar het water weg kan. Werk zo:

  1. Zet de verwarming uit en haal de stekker van de pomp eruit.
  2. Sluit de verdeler af van de ketel. Draai de afsluiters in de aanvoer- en retourleiding naar de verdeler dicht.
  3. Zet alle groepen dicht behalve degene die je spoelt. Draai bij de andere groepen de flowmeter en het ventiel op de retourbalk dicht.
  4. Sluit de slangen aan. Zet de toevoerslang van de waterkraan op de vul- en aftapkraan van de aanvoerbalk en de afvoerslang op die van de retourbalk. Laat de toevoerslang eerst vollopen, zodat je geen extra lucht in het systeem duwt.
  5. Spoel de groep door. Open eerst de afvoer en daarna langzaam de toevoer. Laat het water lopen tot er een gelijkmatige straal komt, zonder bellen en zonder vuil.
  6. Herhaal dit per groep. Sluit de gespoelde groep en open de volgende.
  7. Zet alles terug. Draai eerst de toevoer en dan de afvoer dicht, open alle groepen en de afsluiters naar de ketel, ontlucht de verdeler en breng de druk op 1,5 à 2 bar.

Vloerverwarming groep voor groep doorspoelen met een toevoerslang en een afvoerslang op de verdeler

Draai de toevoer altijd dicht voordat je de afsluiters naar de ketel opent. Leidingwater staat meestal op 2,5 tot 4 bar, en boven 3 bar kan het overdrukventiel van de cv-ketel opengaan. Staat de druk na het spoelen te hoog, laat dan via de aftapkraan wat water weglopen tot je weer op 1,5 à 2 bar zit.

Komt er bruin water of slib mee dat na een paar minuten spoelen niet minder wordt, dan heeft de installatie een reiniging nodig. Die doet een installateur met een spoelmachine en een reinigingsmiddel. Prijsindicaties lopen uiteen van ongeveer € 100 tot € 600, vooral afhankelijk van het aantal groepen.

Lucht die steeds terugkomt

Na het bijvullen of doorspoelen is het normaal dat er een paar weken lucht vrijkomt. Vers leidingwater bevat opgeloste lucht, die er pas uit komt als het water opwarmt. Wordt de hoeveelheid lucht elke keer kleiner, dan is het restlucht. Blijft het gelijk of wordt het meer, dan komt er ergens nieuwe lucht of gas bij.

De oorzaken op een rij:

OorzaakZo herken je hetWat je doet
Vers water na bijvullen of spoelenElke keer komt er minder lucht uitDe eerste weken één keer per week ontluchten en de druk controleren
Te lage drukKoud staat de druk onder 1 bar. Op het hoogste punt wordt lucht naar binnen gezogen in plaats van dat er water uitkomtBijvullen tot 1,5 à 2 bar
Defect expansievatKoud staat de druk opvallend laag, tijdens het stoken loopt hij fors opLaat een installateur het vat controleren of vervangen
Lekkende automatische ontluchterDruppels, kalk- of roestsporen rond het dopjeLaat de ontluchter vervangen. Een lekkende ontluchter kan bij onderdruk ook lucht aanzuigen
Oude buis zonder zuurstofsperlaagOudere installatie, donker water of slib bij het ontluchtenLaat een installateur de installatie reinigen en de waterkwaliteit beoordelen

De laatste oorzaak komt bijna alleen bij oudere vloerverwarming voor. Moderne buizen hebben een laag die geen zuurstof doorlaat. Zonder die laag dringt er via de buiswand zuurstof in het water. Dat zorgt elders in de installatie voor roest, waarbij gas en slib ontstaan.

Veelgemaakte fouten

De meeste problemen na het ontluchten komen door een paar vaste missers:

  • De pomp laten draaien. De lucht verzamelt zich dan niet bovenin, en de pomp kan droog draaien.
  • Volledig bijvullen voor het ontluchten. Na het ontluchten zakt de druk weer. Ontlucht eerst en vul daarna aan. Vul alleen vooraf een beetje bij als de druk onder 1 bar staat.
  • De druk aflezen terwijl de installatie warm is. Warm water zet uit, waardoor de meter hoger staat. Lees de druk af als de installatie koud is.
  • Te ver doorvullen. Koud hoort de druk op 1,5 à 2 bar te staan. Warm mag hij oplopen tot ongeveer 2,5 bar, maar bij 3 bar gaat de overdrukklep open.
  • Bijvullen met warm water. Gebruik altijd de koude kraan, want warm water kan de ketel beschadigen.
  • De vulslang niet eerst laten vollopen. De lucht in de slang gaat dan rechtstreeks de installatie in.
  • Flowmeters dichtdraaien zonder de stand te noteren. Bij het doorspoelen zet je groepen dicht. Schrijf vooraf per groep de stand op, anders is de inregeling weg en worden sommige ruimtes daarna te warm of te koud.
  • Te snel concluderen dat het niet werkt. Een vloer heeft 1 tot 2 uur nodig om op temperatuur te komen. Geef het systeem een paar uur voordat je opnieuw gaat ontluchten of aan de verdeler draait.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak moet je vloerverwarming ontluchten?

Een goed werkende, gesloten installatie hoeft niet op vaste momenten ontlucht te worden. Ontlucht wel in deze gevallen:

  • bij geborrel of een groep die koud blijft
  • na het bijvullen of doorspoelen
  • na werk aan de installatie
  • als controle aan het begin van het stookseizoen

Ontluchten kost ongeveer een halfuur, en de helft daarvan is wachten tot de lucht is opgestegen. Doorspoelen duurt langer, omdat je elke groep apart doet. Een installateur met een spoelmachine is er gemiddeld 2 tot 4 uur mee bezig.

Als huurder ben je zelf verantwoordelijk voor het ontluchten en bijvullen van je eigen cv-installatie. Dat staat in het Besluit kleine herstellingen, en het geldt ook voor de vloerverwarming. Reparaties zijn voor de verhuurder. Deze punten vallen daar onder:

  • een lekkende verdeler
  • een defect expansievat
  • een pomp die niet meer werkt
  • een lekkende of defecte automatische ontluchter

Veel woningcorporaties bieden een servicepakket waarmee ze ook het ontluchten voor je doen.

Meestal is dat niet nodig. De meeste cv-ketels hebben een ingebouwde automatische ontluchter die lucht vanzelf afvoert. Ontlucht bij vloerverwarming daarom op de verdeler, en op de radiatoren als je die ook hebt.

Foto van Franca Visser
Franca Visser

Franca Visser schrijft over wonen met een praktische inslag en een scherp oog voor detail. Van interieur en doe-het-zelf tot tuin en onderhoud: ze behandelt uiteenlopende onderwerpen met dezelfde nieuwsgierigheid. Ze duikt het liefst in de keuzes die bepalen hoe fijn een ruimte aanvoelt, en vindt inspiratie net zo belangrijk als bruikbare informatie.