bakplaat schoonmaken

Een bakplaat schoonmaken zonder schuren of krassen

Een bakplaat die na het gebruik meteen wordt schoongemaakt, is binnen een minuut klaar. Wacht je te lang, dan heb je een probleem. Aangebrand vet polymeriseert en hecht zich als een soort lak aan het oppervlak. Gelukkig zijn er voor vrijwel elke situatie effectieve methodes die het materiaal niet beschadigen.

Wat het materiaal bepaalt

Niet elke bakplaat verdraagt dezelfde aanpak. Een bakplaat met antiaanbaklaag is gevoelig voor krassen en mag nooit in contact komen met staalwol of harde schuursponsjes. Gebruik hier altijd een zachte spons of een siliconen schraper. Roestvrij stalen bakplaten zijn robuuster en verdragen meer wrijving, maar ook die kun je beschadigen met te agressief schuurmiddel als je dat onnodig vaak toepast. Gietijzer is een categorie apart: het heeft een ingebrande vetlaag, de zogenaamde patina, die je juist wilt behouden. Was gietijzer daarom nooit met veel zeep en zeker niet in de vaatwasser.

Bij Interieurrevue benadrukken we dat de grootste fouten bij het schoonmaken van bakplaten niet het schrobben zijn, maar het wassen van materiaal op de verkeerde manier. Een gietijzeren bakplaat die regelmatig in de vaatwasser gaat, verliest zijn beschermlaag en begint uiteindelijk te roesten.

Weken als eerste stap bij aangebrand vuil

Bij ingebrand vet is weken de slimste eerste stap. Giet heet water op de nog warme bakplaat, voeg een flinke druppel afwasmiddel toe en laat dit twintig tot dertig minuten intrekken. Het vet wordt zachter en laat daarna veel gemakkelijker los. Gebruik je kokend heet water direct op een koude plaat, dan kan dat bij glazen of keramische varianten voor thermische schokken zorgen, wat scheuren veroorzaakt.

Na het weken veeg je de boel af met een zachte spons. In veel gevallen is het vuil dan al grotendeels los. Wat overblijft, pak je aan met een gerichte methode.

Baking soda en azijn voor hardnekkige resten

De combinatie van baking soda en witte azijn is een van de effectiefste huismiddelen voor ingebrande aanslag. Strooi een royale laag baking soda over de bakplaat, sprenkel daar witte azijn overheen en laat de bruisende reactie een kwartier inwerken. Het koolzuurgas dat vrijkomt, tilt het ingebrande vuil als het ware van het oppervlak. Daarna wrijf je met een niet-schurende spons in cirkelbewegingen over de plaat.

Voor echt hardnekkige vlekken op roestvrij staal kun je een pasta maken van baking soda en een paar druppels water. Smeer die pasta op de vlek, laat het een uur staan en schuur dan voorzichtig in de richting van de draad van het staal. Door met de draad mee te werken in plaats van er dwars op, voorkom je zichtbare krassen.

Bakplaat schoonmaken in de oven zelf

Sommige ovens hebben een pyrolytische reiniging, waarbij de temperatuur zo hoog oploopt dat vet verbrandt tot as. Als jouw oven die functie heeft, kun je de bakplaat er gewoon in laten. Na de cyclus veeg je de asresten weg met een vochtige doek. Dit werkt uitstekend voor bakplaten van roestvrij staal of geëmailleerde bakplaten, maar nooit voor platen met een antiaanbaklaag of houten handvatten.

Een andere methode is de bakplaat bedekken met een laag baking soda, er kokend water bij gieten en de plaat vervolgens in een oven op 120 graden plaatsen gedurende vijftien minuten. Het vet wordt door de hitte en de baking soda losgeweekt. Laat de plaat daarna volledig afkoelen voordat je hem aanpakt.

Gietijzer: schoonmaken zonder te beschadigen

Gietijzer vraagt een andere aanpak dan andere materialen. Spoel de plaat af met warm water en gebruik zo weinig mogelijk zeep. Hardnekkige resten verwijder je met grof zout als schuurmiddel in combinatie met een papieren keukenrol. Het zout is mild genoeg om de patina niet te beschadigen, maar ruw genoeg om aangekoekt vet los te weken. Spoel daarna goed af en droog de plaat direct en grondig af, want gietijzer roest snel als het vochtig blijft liggen.

Na het drogen verwarm je de bakplaat kort op een laag pitje of in de oven, breng je een dun laagje neutrale olie aan met een keukenrol en wrijf je de overtollige olie er weer uit. Dit herstelt de beschermende laag en zorgt ervoor dat de plaat bij volgend gebruik niet blijft plakken.

Voorkomen is beter dan schrobben

De eenvoudigste manier om schoonmaken gemakkelijk te houden, is de bakplaat direct na gebruik aanpakken. Zodra de plaat voldoende is afgekoeld om aan te raken, spoel je hem af met warm water. Vet dat nog warm en vloeibaar is, glijdt er zo af. Wacht je tot de volgende dag, dan is het inmiddels afgekoeld en uitgehard.

Wie regelmatig bakmoes of vlees op een bakplaat bereidt, kan ook bakpapier of een siliconenmat gebruiken. Die onderscheppen het grootste deel van het spatvet, waardoor de plaat zelf nauwelijks vuil wordt. Dit werkt minder goed bij heel hoge temperaturen of bij recepten waarbij je de maillardreactie aan de plaat zelf wilt, zoals bij geroosterde groenten die direct contact met het hete metaal nodig hebben voor die krokante rand.

Bij Interieurrevue zijn we ervan overtuigd dat de juiste schoonmaakmethode het leven van een bakplaat aanzienlijk verlengt. Een goede bakplaat hoef je niet elk jaar te vervangen als je hem consequent en correct behandelt. Kies je methode af op het materiaal, niet op wat toevallig voorhanden is, en je bakplaat gaat jaren mee.

Foto van Franca Visser
Franca Visser

Franca Visser schrijft over wonen met een praktische inslag en een scherp oog voor detail. Van interieur en doe-het-zelf tot tuin en onderhoud: ze behandelt uiteenlopende onderwerpen met dezelfde nieuwsgierigheid. Ze duikt het liefst in de keuzes die bepalen hoe fijn een ruimte aanvoelt, en vindt inspiratie net zo belangrijk als bruikbare informatie.